Flight review: KLM MD-11 business class

klm-md11-verslag-1
‘Catch ‘em while you can’, of ‘beleef het nu het nog kan’ is onder liefhebbers van de McDonnell Douglas MD-11 een frase die de laatste tijd veel gebezigd wordt. Over minder dan vijf maanden neemt de KLM afscheid van haar laatste ‘tri-holer’ en daarmee komt er niet alleen een einde aan een bijna 80-jarige verbintenis tussen KLM en het ter ziele gegane Douglas (KLM heeft met uitzondering van de DC-1 alle types van Douglas in haar vloot gehad), maar ook aan de mogelijkheid om als passagier met de MD-11 te vliegen. KLM is op dit moment de enige luchtvaartmaatschappij die de MD-11 nog inzet voor passagiersvervoer. De overige resterende toestellen van dit type vliegen nog uitsluitend in vrachtuitvoering.

Hoog tijd voor aviavliegwereld.nl/.be om voor een allerlaatste keer met dit markante stukje luchtvaarthistorie te vliegen. Met dank aan KLM mocht uw vliegende reporter plaats nemen in de business class aan boord van vlucht KLM671 met bestemming Montréal in Canada. Een verslag.

Afscheid van de ‘Lady of the Fleet’

De eerste McDonnell Douglas MD-11 werd in 1993 aan de KLM afgeleverd als opvolger van haar directe voorouder – de Douglas DC-10. Nadat de Douglas was samengegaan met McDonnell werd al snel besloten de DC-10 door te ontwikkelen tot MD-11, waarbij de driepersoons cockpit werd vervangen door een moderne -digitale- tweepersoons, een ontwikkeling die de boordwerktuigkundige overbodig maakte. Tevens kreeg de MD-11 een langere romp ten opzichte van de DC-10 en werden de vleugels uitgerust met winglets ter brandstofbesparing. Het meest karakteristieke element van het toestel werd echter behouden; net als haar voorganger ‘draagt’ de MD-11 de befaamde derde motor mee in de staart.

Onder andere die derde motor draagt er toe bij dat het toestel voor veel luchtvaartmaatschappijen, waaronder de KLM, niet meer economisch rendabel is. De laatste jaren zijn de Airbus A330 en de Boeing 777 de ruggengraat van de intercontinentale KLM-vloot gaan vormen – toestellen die met twee motoren hetzelfde kunnen als de MD-11 met drie. De KLM is daarom medio 2012 begonnen met de uitfasering van het toestel waardoor het aantal in de vloot is gedaald van 10 in 2012 tot nog slechts 4 anno nu. In oktober van dit jaar is het écht voorbij en zullen ook de laatste vier toestellen ter zijde gesteld worden.

Er werden in het totaal slechts 200 MD-11’s gebouwd, waarvan nog ongeveer de helft actief is. Daarvan zijn er nog slechts vier toestellen in passagiersconfiguratie – allemaal actief bij de KLM. Op de vrachtmarkt doet de MD-11 het nog altijd behoorlijk goed, mede gezien de relatief zachte aanschafprijs en haar forse ruimcapaciteit. Ombouwkits om passagierstoestellen om te bouwen tot vrachtuitvoering zijn echter niet meer beschikbaar, waardoor de meeste uitgefaseerde passagierstoestellen dan ook genadeloos de slopershamer hebben getroffen.

klm-md11-verslag-2

Zes van de tien MD-11's van de KLM zijn inmiddels in de Verenigde Staten gesloopt. De overige vier zullen na oktober dit jaar waarschijnlijk hetzelfde lot tegemoet gaan.

Met de MD-11 naar Montréal

De laatste vier ‘Elfjes’ van de KLM pendelen nog op en neer tussen Amsterdam en Toronto en Amsterdam en Montréal. Incidenteel mogen ze nog eens elders naar toe als een ander vliegtuig binnen de KLM-vloot stuk gaat of als er passagiers ergens gestrand zijn, maar in de regel kun je de MD-11 alleen nog aantreffen op de hierboven genoemde routes. Wij vlogen met de KL671 mee naar Montréal, een middelgrote en zeker niet onaardige(!) stad in het Franstalige oosten van Canada, op zo’n 7,5 uur vliegen van Nederland.

Omdat ik business class vloog, had ik automatisch toegang tot de intercontinentale crown lounge van KLM en SkyTeam-partners. De lounge op Schiphol is typisch KLM en vooral typisch Nederands; comfortabel en van alle gemakken voorzien, maar vrij standaard en qua versnaperingen zeker niet zo uitgebreid als de lounges van concurrerende allianties zoals OneWorld of STAR. Mijn reis was echter vooral om de MD-11 te doen, dus toegang tot de lounge was een leuk extraatje en dat het aanbod aan delicatessen wat karig was neem ik dan uiteraard graag op de koop toe! Vanzelfsprekend was de drank (inclusief biertap) gratis. Minpunt van de lounge is wel dat het aantal schermen met vertrek- en aankomstinformatie beperkt was, zodat je toch niet écht op je gemak kon zitten. Aan de andere kant: we kijken tegenwoordig allemaal op ons iPhone, toch?

klm-md11-verslag-3

De intercontinentale KLM Crown Lounge

50 minuten voor vertrek begon de instapprocedure. Als passagier met Sky Priority (dat zijn business class passagiers en Flying Blue Elite Plus-leden) mag je de oer-Hollandse zig-zag rij met Economy-passagiers voorbij wandelen en jezelf als eerste melden bij de gate. De veiligheidscontrole vond zoals wel vaker op Schiphol plaats aan de gate zelf.

Inmiddels werd ons toestel door de gronddiensten naar de gate gesleept, wat er op wijst dat het niet vlak daarvoor van een vlucht was teruggekomen. Goed mogelijk, aangezien de utilisatie van de MD-11 in haar laatste maanden niet echt hoog meer is. Meestal staat één van de vier resterende toestellen werkloos op Schipol-Oost geparkeerd in afwachting van weer een retourtje Toronto of Montréal. Vandaag was de eer aan de PH-KCD, met de naam ‘Florence Nightingale’ (alle MD-11’s van de KLM zijn/waren vernoemd naar beroemde vrouwen). Dit toestel werd in Augustus 1994 nieuwe aan de KLM afgeleverd en mag dus nog net haar 20e verjaardag bij de KLM vieren.

klm-md11-verslag-4

'Florence Nightingale' nam vandaag de honneurs waar

Tot mijn grote verrassing was de gehele bemanning er van op de hoogte dat er een ‘MD-11 fan’ aan boord was, en ondanks dat er daarvan de laatste tijd steeds meer ‘puur voor het vliegen’ meegaan, blijft het voor de bemanning altijd een leuke ervaring om hun verhalen over het toestel met enthousiastelingen te kunnen delen.

Al voor het instappen had ik gezien dat ik de ‘beste plek van het vliegtuig’ toegewezen had gekregen, namelijk stoel 6J. Stoelen 6G en 6J staan namelijk niet in één lijn met de stoelen aan de andere zijde van het gangpad en hebben bovendien aan zowel de voor- als achterzijde een tussenschot zodat ze erg uit het zicht staan en de indruk van een privé-cabine(tje) geven. Moet er uiteraard geen stevig gebouwde Rus naast je komen zitten, zoals bij mij het geval was…

klm-md11-verslag-5

Stoelen 6G en 6J (op de afbeelding foutief als 5G en 5J aangemerkt) zijn erg afgezonderd van de rest van de business class sectie en bieden dus behoorlijk wat privacy. Meestal dan.

Wat meteen opvalt, is dat de stoelen in de business class niet echt meer van deze tijd zijn. De MD-11’s zullen logischerwijs niet meer voorzien worden van de nieuwe business class, zoals die nu in de Boeing 747-400 wordt ingebouwd.

Wat mag je dan wel verwachten? Een enigszins gedateerde, maar zeer comfortabele en vooral brede(!) stoel die tot 170 graden plat kan. Om te slapen is dit net niet comfortabel genoeg (denk aan een bed dat op een helling staat), maar gezien alle mogelijke andere standen van de stoel zit er voor iedereen wel een houding tussen om ontspannen van de vlucht te genieten. De stoel is verder uitgerust met leeslampje, massagefunctie en video-on-demand. De resolutie van het scherm doet met ongeveer 480 pixels wel wat spartaans aan. Maar goed, we vliegen hier met de MD-11 dus het nieuwste van het nieuwste mag je uiteraard niet meer verwachten – hetgeen de vlucht ook weer wel zijn charme geeft.

De economy en economy comfort-stoelen zijn dezelfde als de rest van de ‘wide body’ KLM-vloot (A330/777/747) en bieden in economy comfort zelfs nog wat meer beenruimte dan in de A330 en 777. Daarnaast is de 3-3-3 indeling van de MD-11 een stuk minder benauwend dan de 3-4-3 opstelling in de 777. Elke stoel in zowel economy als economy comfort is uitgerust met video-on-demand. Kortom: de MD-11 doet qua cabine zeker niet onder voor zijn nieuwerwetse opvolgers.

klm-md11-verslag-6

Het oude model business class stoel is comfortabel genoeg om de 7,5 uur durende vlucht naar Montréal in te overleven. In de rechter armleuning zitten de knopjes om je favoriete stoelstand in te stellen.

De maaltijden
De maaltijden op deze vlucht zijn ontworpen door de bekende Zeeuwse chefkok Sergio Herman, hetgeen resulteert in een smakelijke maaltijd, die echter niet kan verbergen dat ze ‘gewoon’ uit de fabriek van KLM Catering Services komt. Is dat erg? Nee. Feit is dat de maaltijden op de lange KLM-vluchten de afgelopen jaren sterk verbeterd zijn en ook deze maaltijd smaakte voor vliegtuigvoedsel behoorlijk goed. De avondmaaltijd werd ongeveer een uur na het opstijgen (vertrektijd: 15:25 uur) uitgeserveerd, drie uur later alweer gevolgd door het ontbijt. Ik laat de foto’s voor zich spreken.

klm-md11-verslag-7

De door Sergio Herman ontworpen maaltijden. Als hoofdgerecht koos ik voor de langzaam gegaarde kipfilet.

klm-md11-verslag-8

De uiterst smaakvolle Makreeltartaar boemboe bali met stokzwammetjes. Eerlijk is eerlijk: doet niet onder voor het voorgerecht uit een restaurant.

klm-md11-verslag-9

Het hoofdgerecht, langzaam gegaarde kipfilet met krieltjes en asperges, deed al een stuk meer aan vliegtuigvoedsel denken. Helaas.

dessert

Het nagerecht, cheesecake met citroen, was prima te eten. In theorie dan, want de lepel die ik kreeg was te groot voor het bekertje...

Ondertussen in de cockpit…
Na de maaltijd werden de lichten in de cabine gedimd, zodat de passagiers een paar uurtjes slaap konden pakken. Voor zover dat gaat uiteraard, want in Nederland was het nog maar vroeg in de avond en richting Canada zou het alleen maar vroeger worden. De vlucht werd dus geheel bij daglicht uitgevoerd. Maar zodra de window-blinds (de ‘schuifjes voor de ramen’) gesloten worden, wordt het in de cabine van de MD-11 pikdonker. Wanneer ze echter open zijn, heb je in de MD-11 een spectaculair uitzicht, aangezien de ramen een stuk groter zijn dan die van de gemiddelde Boeing of Airbus. Daarnaast is de cabine van het toestel relatief stil, wat de Douglas wide-body geliefd maakt bij het vliegend publiek.

Voor de piloten is het echter wel een ‘inspannend vliegtuig’. Vooral omdat het zwaartepunt van het toestel op een geheel andere plek ligt dan bij Boeings of Airbussen, vergt het de nodige aanpassingen om met dit toestel om te gaan. MD’s zijn wat minder ‘vergevingsgezind’ dan andere vliegtuigen, zo heb ik mij laten vertellen – een echte ‘lady’ dus. Zo heeft de MD-11 bij de landing een behoorlijk hoge landingshoek en dient dientengevolge een vrij hoge landingssnelheid aangehouden te worden. Daarnaast is het qua technologie een toestel dat het midden houdt tussen de ‘klassieke’ DC-10 en de moderne computergestuurde toestellen. Ofwel: in dit toestel moeten de vliegers nog regelmatig ‘gewoon’ aan de bak!

Groot was mijn blijdschap uiteraard toen de purser aan mijn stoel verscheen met de mededeling ‘de gezagvoerder zou u voor de landing in de cockpit willen uitnodigen’. Een luchtvaartliefhebber zegt daar uiteraard geen nee tegen!

Het eerste dat opvalt wanneer je de cockpit van een MD-11 binnenstapt is de zee van ruimte. In deze cockpit kun je met een man of vijf makkelijk rechtop staan. Een balzaal is het nog nét niet, maar het komt zeker in de buurt. De cockpitramen zijn ook enorm, en bieden de piloten elke vlucht weer een IMAX-ervaring. En ook de cockpit is dermate stil dat je onderling zonder headset kunt communiceren.

klm-md11-verslag-12

De cockpitramen van de MD-11 zijn enorm. Veel groter dan bij het gemiddeld verkeersvliegtuig van vandaag de dag.

Naar mate we dichterbij Montréal kwamen werden de wolkenpartijen steeds indrukwekkender en zodra de landing werd ingezet begon het daadwerkelijk te regenen. En niet zo’n klein beetje ook. Uiteraard niet heel bemoedigend als je maar twee dagen in Montréal verblijft, maar voor het bijwonen van de landing vanuit de cockpit uiteraard alleen maar interessanter. Door de hoge temperatuur in Montréal van 22 graden was de lucht vrij instabiel, waardoor ‘Florence Nightingale’ zich het laatste halfuur van de vlucht door de nodige turbulentie moest worstelen. Maar volgens Wikipedia was Nightingale wel wat gewend en heeft ze in haar leven wel eens voor hetere vuren gestaan.

klm-md11-verslag-13

Florence Nightingale zoekt haar weg naar landinsgbaan 24R van Montréal Pierre Elliot Trudeau Airport (CYUL). Met dit weer minder comfortabel voor de passagiers, maar een feest voor de MD-11 liefhebber. En de piloten uiteraard.

Welkom in Montréal
Voorzien van dé business class gadget, een KLM-huisje met Bols Jonge Jenever, verlaat ik na een kleine 7,5 uur vliegen de PH-KCD voor een kort weekendje Montréal. Het is er 6 uur vroeger dan bij ons en aangezien het aan de Oostkant van Canada ligt is een weekendtripje nét te doen. De stad zelf is prachtig en het uitzicht over de Skyline vanaf de Mont Royal is zeker de moeite waard. Alles in Montréal is in het principe te voet te doen, maar houdt wel rekening met de hoogteverschillen!

Gelukkig klaarde het weer in mijn geval vrij snel op en heb ik twee zonnige dagen met temperaturen van zo’n 22-25 graden meegepikt, maar als het toch blijft regenen kun je altijd terecht in Montréal’s ondergrondse shopping centrum. Qua oppervlakte beslaat het ongeveer de halve stad (maar dan ondergronds) en de winkelgebieden zijn door middel van een gangenstelsel met elkaar verbonden.

KLM vliegt tot en met 24 oktober 2014 met de MD-11 naar Montréal en boeken kan al vanaf 634 EUR voor een retourtje in economy class. De laatste terugvlucht met de MD-11 vertrekt op 24 oktober 2014 om 19:00 uur lokale tijd vanuit Montréal en komt de volgende dag om ongeveer 07:30 uur aan te Schiphol. Catch ‘em while you can dus!

klm-md11-verslag-14

Uitzicht vanaf de Mont Royal over de stad Montréal. Met goed weer zeker een aanrader!

Dit verslag werd mede mogelijk gemaakt door KLM.

Thomas Wieckardt

    1. D. Jaarsma’s avatar

      Fantastisch verhaal, zo gruwelijk jammer dat de 11jes weg moeten. Maar ik ben geen lezer maar dit verhaal heb ik verslonden. Hulde

      Beantwoorden

    Reageer

    Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *