De Dreamliner heeft kinderziektes

787De Boeing 787 vliegt niet meer. Althans, voorlopig. De Amerikaanse luchtvaartinspectie FAA besloot woensdag 16 januari om alle ‘Dreamliners’ een vliegverbod op te leggen, als gevolg van een reeks incidenten waarmee het toestel de afgelopen weken te kampen had.

Zo lekte één 787 van Japan Airlines brandstof uit de vleugel, een toestel van ANA (eveneens uit Japan) kreeg te maken met een gebarsten raam in de cockpit, maar het ergste probleem deed zich toch wel voor toen in twee afzonderlijke vliegtuigen van (weer) Japan Airlines de lithium ion accu in brand vloog. Eénmaal gebeurde dit tijdens de vlucht, éénmaal stond het toestel reeds aan de grond in Boston (VS). De brandweer moest er aan te pas komen om de brand te blussen. De 787 is pas het eerste type vliegtuig waarin dit soort energiezuinige accu’s gebruikt wordt.

Hoewel in de Verenigde Staten tot nu toe alleen United Airlines met de 787 vliegt, heeft de FAA wereldwijd een leidende rol in de beslissing om een bepaald vliegtuigtype een vliegverbod op te leggen. De Europese EASA volgde de Amerikaanse beslissing vrijwel direct. In Europa vliegt voorlopig alleen het Poolse LOT met de 787, het Belgische JetairFly zou later dit jaar volgen. Ook de Japanse regering heeft de Dreamliner verboden nog langer door te vliegen. Andere maatschappijen zoals Ethiopian, LAN Airlines en Qatar Airways houden hun exemplaren vrijwillig aan de grond. De excentrieke CEO van Qatar Airways, Akbar Al Baker, die al vaker in de clinch lag met Boeing, liet weten ‘niet blij te zijn met deze ontwikkeling. We hebben de 787 niet gekocht met de intentie om hem in een museum te zetten’.

Medewerkers van zowel Boeing alsook de FAA zijn inmiddels begonnen met de inspectie van de lithium ion accu’s uit de Japanse Dreamliners. Boeing liet desgevraagd weten nog altijd vertrouwen te hebben in de 787 als veilig toestel. Ook de FAA sprak dergelijke woorden, maar voegde daar wel aan toe dat de huidige problematiek eerst opgelost moet worden voordat het toestel weer mag vliegen. Het is natuurlijk heel vervelend dat de 787 in amper een maand tijd te kampen krijgt met zoveel problemen. Toch staat de Dreamliner hierin niet alleen. In het verleden zijn er veel vliegtuigtypen geweest die in het begin te kampen kregen met kinderziektes.

Zo noemen we de De Havilland Comet, het eerste straalverkeersvliegtuig ter wereld. De eerste versie kende nogal wat problemen: ontwerpfouten in de vleugels, ontoereikende motoren en metaalmoeheid, een fenomeen dat destijds nog niet volledig werd begrepen. Het vliegtuig vloog voor het eerst in 1949 en hoewel veel luchtvaartmaatschappijen in het begin in de rij stonden voor dit snelle vliegtuig, nam zijn populariteit in de jaren ’50 in snel tempo af na een reeks dodelijke ongelukken.

Pas nadat De Havilland de Comet opnieuw had ontworpen en motorfabrikant Halford had ingeruild voor Rolls-Royce, werd het toestel alsnog een succes. Na versie 2 kwamen er nog een versie 3 en 4 op de markt. Delen van het ontwerp zijn later gebruikt voor de veel bekendere Sud-Aviation Caravelle. In het totaal zijn er 114 Comets gebouwd – destijds een respectabel aantal.

800px-BEA_De_Havilland_DH-106_Comet_4B_Tempelhof_Manteufel

De De Havilland Comet kreeg te kampen met behoorlijke kinderziektes die zelfs tot dodelijke ongevallen leiden. Toch werd het toestel later alsnog een succes.

Een ander, iets recenter, voorbeeld is de DC-10 van McDonnell Douglas. Hoewel dit vliegtuig, dat in 1970 voor het eerst vloog, heden ten dage te boek staat als betrouwbaar, waren de safety records van het toestel in het begin niet heel florissant. Het toestel kreeg te maken met een ontwerpfout van de vrachtdeur. Daar waar andere toestellen deuren hadden die naar binnen opengingen, gingen de vrachtdeuren op de DC-10 naar buiten open. Vanwege de lage luchtdruk aan de buitenkant van het vliegtuig kunnen deuren die naar binnen openen, nooit naar buiten gezogen worden. Deuren die naar buiten openen kunnen dat echter wel – wanneer deze niet goed afgesloten zijn.

Een niet goed afgesloten vrachtdeur leidde tot het ongeval met Turkish Airlines vlucht 981 van Parijs naar Londen. Doordat de vrachtdeur naar buiten werd gezogen, kreeg het vrachtruim te kampen met decompressie. Als gevolg van deze decompressie werd de vloer van de cabine op zijn beurt weer naar beneden gezogen, waardoor alle mechanische en hydraulische leidingen die onder de vloer doorliepen het begaven. Het vliegtuig raakte onbestuurbaar een stortte neer. Niet alleen de vrachtdeur moest opnieuw ontworpen worden, ook de leidingen onder de vloer van de cabine moesten herplaatst worden. De DC-10 kreeg zelfs een tijdelijk vliegverbod opgelegd.

5873192_f1024

Een naar buiten openende vrachtdeur zorgde voor decompressie in het vrachtruim op Turkish Airlines vlucht 981. Deze ontwerpfout kostte 348 personen het leven.

Inmiddels zijn we in technologisch opzicht zo ver gevorderd dat dergelijke grote, potentieel rampzalige kinderziektes in vliegtuigen zich nagenoeg niet meer voordoen. De kans dat een Boeing 787 door een doorgebrande accu was neergestort is, mede dankzij de vele detectiesystemen, vrij klein. Als een dergelijke lithium ion accu tijdens de vlucht in brand vliegt, had deze zich uit zichelf gedoofd, aldus Boeing. Toch mag Boeing zich deze ontwerpfout wel aanrekenen. De levering van de 787 is door eerder ontdekte fouten tijdens de uitgebreide testfase al meerdere malen uitgesteld geweest. Dit heeft uiteindelijk tot een vertraging van vier jaar in het afleveringsprogramma geleid. Dat er zich nu nog altijd problemen voordoen die hebben geleid tot een algeheel vliegverbod is dus erg uitzonderlijk.

Het is niet geheel ondenkbaar dat de 787 pas weer mag vliegen als het betreffende soort accu’s vervangen is door een ander model en dat Boeing kan aantonen dat de passagiers op de 787 geen enkel moment in gevaar zijn of zijn geweest.

En hoewel er nu de nodige rumoer is, hoeft men er niet ongerust in te zijn dat ook de Boeing 787 in de toekomst de boeken ingaat als ‘betrouwbaar’. De geschiedenis leert ons dat kinderziektes daar nu eenmaal vaak bij horen. Gelukkig zijn ze alleen niet meer zo erg als toen.

787

Qatar Airways kreeg op 12 november haar eerste 787 afgeleverd. Het toestel mag inmiddels al niet meer vliegen. Akbar Al Baker, CEO daarover: 'dit mag niet gebeuren. We hebben onze vliegtuigen niet gekocht om ze in een museum te zetten'.

    Reageer

    Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *