Qantas – nog altijd The Spirit of Australia?

‘Qantas. Qantas never crashed’ is een beroemde zinsnede uit de film ‘Rain Man’ met Dustin Hoffman en Tom Cruise in de hoofdrollen. En inderdaad, Qantas heeft een uitstekende reputatie op het gebied van vliegveiligheid. Voor de nationale luchtvaartmaatschappij van Australië is het dan ook extra zuur dat de afgelopen twee jaar een reeks incidenten breed is uitgemeten in de media. En dat terwijl de maatschappij ook in positieve zin hard aan de weg timmert; Qantas opereert inmiddels een jaar naar volle tevredenheid met de Airbus A380 en zoekt naar mogelijkheden om haar vloot, routenet én samenwerking met partnermaatschappijen uit te breiden.

Sinds haar oprichting op 16 november 1920 heeft Qantas nog geen enkel dodelijk ongeval gekend waarbij een straalvliegtuig betrokken was (dus dat is iets anders dan de lezing van Rain Man). Toch heeft haar imago als ‘veiligste luchtvaartmaatschappij ter wereld’ de afgelopen twee jaar serieuze deuken opgelopen door een lange serie, weliswaar kleine, incidenten. Bij een maatschappij die qua veiligheid zo hoog aangeschreven staat levert iedere abnormale situatie een hoop media-aandacht op. Zo verloor in januari 2008 een Boeing 747-400 alle vermogen bij de landing in Bangkok; het vliegtuig wist echter zonder problemen te landen. Op 25 juni van hetzelfde jaar ontplofte een zuurstoftank in het ruim van wederom een 747-400. De explosie sloeg een gat in de romp van het vliegtuig, waardoor in de cabine de zuurstofmaskers naar beneden kwamen. Ook hier wist de bemanning het toestel veilig in Manilla aan de grond te zetten.

Drie dagen later kreeg een Boeing 737-800 te maken met problemen aan het opbergmechanisme van het landingsgestel. Dit euvel komt overigens regelmatig voor bij luchtvaartmaatschappijen wereldwijd, maar leverde in het geval van Qantas weer veel media-aandacht op. Eveneens in de maand juni moest een Boeing 767 terugkeren naar Australië nadat er een hydraulisch lek was ontstaan. Na dit incident eiste zelfs het cabinepersoneel veiligheidsgaranties van de directie.

GSM-foto van passagiers die het Qantas-toestel verlaten nadat het door een fout in de boordcomputer in 20 seconden 200 meter daalde. 30 personen raakten gewond.

Het meest opvallende incident vond plaats op 7 oktober 2008, toen 30 passagiers van een Airbus A330-300 gewond raakten nadat het toestel plotseling hoogte verloor. Het toestel klom eerst plotseling, waarna het in 20 seconden 650 voet (ongeveer 200 meter) daalde. Uit onderzoek van het Australian Transport Safety Bureau (ATSB) is gebleken dat de fout veroorzaakt werd door de boordcomputers. De air data inertial reference unit (ADIRU) 1 van de Airbus A330 zond foutieve informatie naar de flight control computer, waardoor de automatische piloot werd uitgeschakeld. De vliegers konden echter de controle over het vliegtuig overnemen en maakten zonder verdere problemen een noodlanding op het vliegveld van Learmonth, een afgelegen vliegbasis in het noordwesten van Australië.

Tussen al deze incidenten door moest Qantas constateren dat er administratieve fouten waren gemaakt bij het onderhoud aan een zestal Boeing 737’s. De toestellen werden uit voorzorg aan de grond gehouden – iets waar de media natuurlijk van smulden. De Australische luchtvaartautoriteiten werden overspoeld met telefoontjes of ‘Qantas nu nog wel veilig was’. Men gaf aan dat Qantas nog steeds een heel veilige luchtvaartmaatschappij is, maar ‘op dit moment slechts onder haar eigen maatstaven presteert’.

Scheidend CEO Geoff Dixon moest in zijn laatste dagen bij Qantas een speciaal persbericht de deur uitdoen waarin expliciet vermeld stond dat ‘Qantas nog steeds veilig is’. Dixon gaf aan dat ‘het niet verwonderlijk is dat mensen denken dat onze prioriteit niet meer bij veiligheid ligt. Dat is echter niet het geval’. Daarnaast wees hij erop dat ‘vlucht QF30 (met het gat in de romp, red.) een serieus incident was, maar dat de overige gevallen kleine incidenten betreffen die dagelijks bij vele luchtvaartmaatschappijen wereldwijd voorkomen’.

Dit persbericht zorgde er echter niet voor dat de reeks incidenten ophield. Op 31 maart van dit jaar ging de landing van een Airbus A380 te Sydney gepaard met een regen van vonken toen twee banden klapten tijdens de landing. De inzittenden van het toestel konden deze spectaculaire gebeurtenis live volgen via hun In Flight Entertainment-systeem, waarop middels een buitencamera beelden van het landingsgestel te zien waren. Een dag eerder vloog één van de motoren van een Boeing 747-400 tijdens het vertrek uit Sydney in brand en het vliegtuig moest omkeren en landde ook ditmaal zonder verder problemen.

Het meest recente incident dat in de media kwam vond plaats op 30 augustus en betrof eveneens een Boeing 747-400. Het toestel, dat net 45 minuten onderweg was van San Francisco naar Sydney kreeg op 10 kilometer hoogte te kampen met een explosie in één van de motoren. Het toestel moest terugkeren naar San Francisco alwaar bleek dat er een groot gat in de betreffende motor was geslagen. Geen van de 212 inzittenden raakte gewond.

Dit incident kwam Qantas op veel kritiek te staan, omdat twee weken eerder naar voren was gekomen dat er problemen bekend waren met de Rolls-Royce RB211-motoren, waar ook dit toestel mee uitgerust was. Een airworthiness directive (een soort onderhoudsvoorschrift) gaf aan dat de motoren geïnspecteerd moesten worden op eventuele gebreken. Qantas besloot hier, overeenkomstig het directive, mee te wachten tot de eerstvolgende onderhoudsbeurt van het vliegtuig. De maatschappij kreeg veel kritiek te verduren op het feit dat het 212 passagiers de Atlantische Oceaan overgestuurd heeft in een vliegtuig waarvan men wist dat het wel eens niet in orde zou kunnen zijn.

Qantas CEO Alan Joyce gaf aan voorzichtig optimistisch te zijn over het zojuist gestarte boekjaar 2010-2011.

Toch is het niet enkel kommer en kwal bij de ‘Flying Kangaroo’. Ondanks de reeks incidenten van de afgelopen twee jaar timmert de maatschappij ook in positieve zin aan de weg. Onlangs nam de maatschappij haar zesde Airbus A380 in ontvangst en is het, ondanks de economische crisis, op zoek naar nieuwe bestemmingen om in haar routenetwerk op te nemen. Op 12 augustus werden de cijfers over het boekjaar 2009-2010 bekend gemaakt; de winst lag met 77,2 miljoen euro 4,3% lager dan een jaar eerder – toch zijn dat gezien de omstandigheden behoorlijk goede cijfers. De directie van Qantas is dan ook voorzichtig optimistisch over het nieuwe boekjaar.

Tussen nu en het tweede kwartaal van 2011 neemt de maatschappij 7 nieuwe vliegtuigen in dienst – een Boeing 767, een Airbus A330 en vijf 737-800’s. De toestellen worden vanwege de aantrekkende vraag ingezet op binnenlandse routes. Verder wordt de frequentie van de vluchten tussen Melbourne en Johannesburg in samenwerking met South African Airways (SAA) opgevoerd tot 14 maal per week. Dit omdat concurrent V Australia (een dochter van Virgin Blue) zich van de route heeft teruggetrokken.

Verder liet Willie Walsh, topman van British Airways, weten nog steeds geïnteresseerd te zijn in een fusie met Qantas, waar het al intensief mee samenwerkt op de ‘Kangaroo-route’ tussen Londen Heathrow en Sydney. Beide maatschappijen spraken in 2008 al eerder, zonder succes, over een fusie. Zou Rain Man straks ook zo lovend zijn over een Brits-Australische fusiemaatschappij?

    Reageer

    Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

    Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.